Tôi sững lại.

“Nhiều vậy sao?”

“Em xứng đáng.” Anh Trương nói, “Chỉ trong một tháng, em đã giúp đội giải quyết rất nhiều vấn đề. Ai cũng công nhận em là chuyên gia kỹ thuật thực thụ.”

Chuyên gia kỹ thuật.

Bốn chữ đó, ở công ty cũ chưa từng xuất hiện với tôi.

Họ chỉ cho tôi một đánh giá: “dễ thay thế.”

“Tô Vãn,” anh Trương nhìn tôi, “anh không biết trước đây em trải qua những gì. Nhưng anh muốn nói với em: ở đây, năng lực của em sẽ được nhìn thấy.”

Tôi gật đầu.

“Cảm ơn anh.”

“Không cần cảm ơn. Là em tự xứng đáng với điều đó.” Anh cười, “Cứ thế phát huy nhé.”

Tan làm hôm đó, tôi đăng một dòng trạng thái.

Chỉ là một bức ảnh chụp thẻ nhân viên công ty mới.

Chú thích:

“Khởi đầu mới.”

Rất nhiều lượt thích, không ít bình luận.

Có một dòng nổi bật từ Tiểu Lý – đồng nghiệp cũ:

“Chúc mừng chị Vãn. Bên em dạo này chán lắm, nhiều người cũng muốn nghỉ.”

Tôi không trả lời.

Chuyện cũ, cứ để nó trôi qua.

11.

Ba tháng sau khi vào công ty mới, tôi bắt đầu phụ trách module thanh toán cốt lõi.

Nhưng lần này, tôi không còn là người đơn độc nữa.

Anh Trương bố trí cho tôi hai người hỗ trợ, và hứa khi mở rộng kinh doanh sẽ tiếp tục tuyển thêm.

Tôi tận dụng tất cả kinh nghiệm đã tích lũy:

kiến trúc hệ thống, quản lý tài liệu, chuẩn hóa code, chia sẻ tri thức.

Tôi muốn chắc chắn rằng, dù một ngày tôi rời đi, hệ thống vẫn có thể tiếp tục vận hành.

Không phải vì tôi không muốn được “cần đến”,

mà vì tôi hiểu:

Một đội ngũ khỏe mạnh, không thể phụ thuộc vào một cá nhân.

Sau ba tháng, kết quả rất rõ ràng:

Hệ thống mới chạy ổn định, chưa từng sập một lần.

Sếp rất hài lòng, thưởng thêm cho tôi.

Đồng nghiệp cũng công nhận, thường xuyên đến nhờ tôi hỗ trợ.

Lúc ấy, tôi mới nhận ra:

Hóa ra, công việc có thể là như vậy.

Có thể được tôn trọng.

Có thể được công nhận.

Có thể mang lại cảm giác giá trị.

Chứ không phải như trước – bị coi như trâu ngựa, xài xong rồi vứt.

Đôi khi, tôi vẫn nhớ lại những người cũ.

Trần Hạo, chị Tôn, anh Vương.

Sau này, tôi nghe được vài tin tức từ đồng nghiệp cũ.

Trần Hạo bị giáng chức.

Vì sự cố hệ thống, công ty truy trách nhiệm, cho rằng anh ta quản lý yếu kém, khiến kỹ sư chủ chốt nghỉ việc.

Giờ anh ta chỉ là nhân viên thường.

Chị Tôn đã nghỉ việc.

Bảo là không chịu nổi môi trường làm việc, chuyển sang công ty nhỏ làm trưởng phòng nhân sự.

Còn anh Vương thì vẫn ở lại.

Nhưng nghe nói áp lực rất lớn, tóc bạc gần nửa đầu.

Nghe những chuyện đó, tôi không thấy vui, cũng không thấy buồn.

Chỉ cảm thấy:

Mọi thứ đều là nhân quả.

Bạn đối xử với người khác thế nào, người ta sẽ đáp lại như vậy.

Bạn đối xử với nhân viên thế nào, nhân viên sẽ đối xử với công ty như thế.

Chỉ đơn giản vậy thôi.

12.

Một cuối tuần sau nửa năm vào công ty mới, tôi nhận được tin nhắn.

Là anh Vương.

Không rõ anh tìm đâu ra tài khoản WeChat mới của tôi.

“Tô Vãn, lâu rồi không gặp. Dạo này thế nào?”

Tôi hơi do dự, nhưng vẫn trả lời:

“Tạm ổn.”

“Nghe nói em làm tốt lắm ở công ty mới.”

“Cũng bình thường thôi.”

“Tô Vãn, anh muốn gặp em để xin lỗi. Có tiện gặp mặt không?”

Tôi nghĩ một lúc.

“Được.”

Cuối tuần đó, tôi gặp anh Vương ở một quán cà phê.

Nửa năm không gặp, anh ấy trông già đi rất nhiều.

Tóc bạc một nửa, khuôn mặt nhiều nếp nhăn.

“Tô Vãn,” anh nói, “anh nợ em một lời xin lỗi.”

“Nói đi.”

“Lúc em nghỉ việc, anh không xem trọng. Anh nghĩ…”

Anh dừng lại.

“Anh nghĩ kỹ thuật thật sự là ai làm cũng được.”

Tôi không nói gì.

“Sau sự cố đó, anh mới nhận ra mình sai.” Anh thở dài.

“Không chỉ anh sai, mà cả công ty đều sai.

Chúng ta quá xem nhẹ kỹ sư.”

“Giờ mới hiểu ra sao?”

“Hiểu rồi.” Anh cười khổ, “Chỉ là… cái giá phải trả hơi đắt.”

Tôi uống một ngụm cà phê.

“Anh Vương, anh không cần xin lỗi.”

Anh ngạc nhiên.

“Chuyện đã qua thì cho qua.” Tôi nói, “Em không trách anh, cũng không trách công ty.”

“Nhưng…”

“Em chỉ chọn con đường của riêng mình.” Tôi nhìn anh.

“Giống như trước đây, các anh cũng đã chọn con đường của mình.”

Anh im lặng.

“Anh Vương,” tôi nói, “em chỉ muốn nói một câu.”

“Em nói đi.”

“Các anh từng nói em ‘dễ bị thay thế’.”

Vẻ mặt anh có phần ngượng nghịu.

“Nhưng anh biết không,” tôi nói, “thứ thật sự dễ bị thay thế, chính là một công ty không tôn trọng con người.”

Anh sững lại.

“Trên thị trường có rất nhiều công ty.” Tôi nói,

“Nhân viên có thể rời bỏ các anh, để tìm đến những nơi tốt hơn.”

“Nhưng ngược lại thì sao?”

“Các anh có thể tìm được người thứ hai chấp nhận làm 8 năm, nhận 25K, không được tôn trọng… mà vẫn trung thành như em không?”

Anh không trả lời.

Tôi đứng dậy.

“Cảm ơn anh vì lời xin lỗi. Em đã nhận.”

“Tô Vãn…”

“Nhưng xin lỗi không có ý nghĩa gì cả.” Tôi nói, “Điều có ý nghĩa, là sự thay đổi.”

Tôi xách túi, chuẩn bị rời đi.

“Sau này… có cơ hội hợp tác nữa không?” anh hỏi.

Tôi quay đầu lại, nhìn thẳng vào anh.

“Không đâu.”

“Tại sao?”

“Vì em không còn là Tô Vãn của 8 năm trước nữa.” Tôi nói,

“Giá trị của em, không cần anh đến định nghĩa.”

Tôi rời khỏi quán cà phê.

Trời nắng rất đẹp.

Gió cũng thật dịu dàng.

Tôi hít một hơi thật sâu, tiếp tục bước về phía trước.

8 năm.

1 triệu 270 nghìn dòng code.

2.000 tệ tiền thưởng.

Những con số ấy từng là vết thương của tôi.

Nhưng giờ đây, chúng chỉ là một phần ký ức.

Tôi không còn oán giận, cũng không day dứt nữa.

Bởi tôi biết:

Rời khỏi nơi không tôn trọng mình, là quyết định đúng đắn nhất cuộc đời tôi.

Tôi không mang theo dòng code nào.

Nhưng tôi đã mang theo chính mình.

Và đó là thứ quý giá nhất tôi có.

HẾT