“Học từ mẹ.”

Bà hừ một tiếng, không phản đối nữa.

Ngày chi nhánh khai trương, chúng tôi không tổ chức tiệc, cũng không đốt pháo.

Mẹ đứng trước cửa hàng mới, nhìn dòng chữ “Vật liệu xây dựng nhà họ Chu – Chi nhánh khu đô thị mới” trên bảng hiệu.

Em trai đứng bên cạnh, giơ điện thoại định chụp ảnh.

“Mẹ, cười một cái đi.”

“Cười cái gì mà cười. Mau chuyển mấy thùng gạch kia vào trong.”

Miệng bà nói vậy, nhưng khi xoay người, vẻ vui mừng trên mặt không thể che giấu.

Chiều hôm ấy có bốn nhóm khách hàng đến.

Nhóm đầu tiên là chủ căn hộ ở tòa số ba trong khu đô thị mới, muốn đặt gạch lát cho cả căn nhà.

Mẹ dẫn người đó xem mẫu suốt nửa tiếng, giải thích rõ vật liệu sử dụng từ phòng khách, nhà bếp đến ban công.

Khi ra về, khách hàng nói một câu:

“Bà chủ Chu, trình độ chuyên môn của chị không giống người bán vật liệu xây dựng, mà giống người làm thiết kế nội thất hơn.”

Mẹ bật cười.

“Tôi lăn lộn trong ngành này hơn hai mươi năm rồi. Nếu còn không chuyên nghiệp thì khó mà nói được.”

Tối hôm ấy, sau khi đóng cửa hàng, tôi cùng mẹ và em trai ngồi trong cửa hàng ăn cơm hộp.

Em trai vừa gặm đùi gà vừa nói không rõ tiếng:

“Chị, hôm nay doanh thu mười hai nghìn tệ. Ngày đầu tiên đã được mười hai nghìn.”

“Đừng đắc ý. Ngày mai có khi một xu cũng không kiếm được.”

“Thế ngày kia?”

“Ngày kia còn phải xem tình hình.”

Mẹ ngồi bên cạnh, chậm rãi ăn cơm.

“Hai đứa đừng cãi nữa. Ăn xong dọn dẹp rồi đóng cửa sớm đi.”

Tôi nhìn bà.

Tóc mẹ đã bạc nhiều hơn nửa năm trước một chút.

Nhưng tinh thần lại tốt hơn.

Trước đây khi tất bật trong căn bếp ở quê, lưng bà luôn hơi còng xuống.

Bây giờ ngồi trong cửa hàng của chính mình, lưng bà thẳng tắp.

Bố tôi đến cửa hàng chính giúp việc.

Nói là giúp việc, thực ra chủ yếu là chuyển hàng, giao hàng, chạy đến ngân hàng.

Ông không xen vào những quyết định kinh doanh cụ thể.

Quan hệ giữa ông và mẹ tốt hơn trước một chút.

Tốt hơn ở điểm nào?

Ông bắt đầu biết nói câu “vất vả rồi”.

Khi ăn cơm, ông sẽ chờ mẹ ngồi xuống rồi mới cầm đũa.

Có lần mẹ thái rau bị dao cứa vào ngón tay, ông là người đầu tiên chạy vào bếp lấy băng cá nhân.

Chẳng phải chuyện gì lớn lao.

Nhưng cuối cùng ông cũng bắt đầu làm.

Mẹ không nhận xét.

Chỉ là khi ông đưa băng cá nhân tới, bà đã nhận lấy.

Một năm sau.

Tổng doanh thu hằng năm của cửa hàng chính và chi nhánh khu đô thị mới đạt năm triệu tám trăm nghìn tệ.

Lợi nhuận ròng hơn tám trăm nghìn tệ.

Trong số những cửa hàng cùng ngành ở thị trấn, đã có hai cửa hàng đóng cửa.

Chủ những cửa hàng còn lại khi trò chuyện riêng, nói đi nói lại cũng chỉ có một câu:

“Chị dâu nhà họ Chu đúng là quá giỏi.”

Mẹ nghe thấy cũng chẳng coi ra gì.

“Giỏi gì đâu? Chỉ là làm lâu rồi, quen tay thôi.”

Nhưng thực tế, bà đã làm rất nhiều chuyện trước đây chưa từng làm.

Bà học sử dụng máy tính.

Một người phụ nữ năm mươi tuổi, bắt đầu học từ cách bật máy và tắt máy.

Đánh chữ bằng cách dùng từng ngón tay gõ từng phím, nhập từng thông tin khách hàng vào bảng tính.

Em trai dạy bà hai tháng, cuối cùng bà đã có thể tự thao tác.

Bà còn học cách đọc bản vẽ công trình.

Có một khách hàng mang bộ bản vẽ tới hỏi cách tính vật liệu.

Trước đây bà chỉ có thể ước lượng dựa trên kinh nghiệm.

Bây giờ bà cầm bản vẽ, đo kích thước, tính diện tích, sai số không vượt quá năm phần trăm.

Khách hàng nói:

“Bà chủ Chu, chị đi học nâng cao ở đâu về thế?”

Bà nói:

“Con gái tôi dạy đấy.”

Hôm đó tôi vừa hay đứng bên cạnh.

Khách hàng nhìn tôi một cái.

“Con gái chị tốt nghiệp đại học à?”

“Ừ.”

“Chẳng trách. Mẹ giỏi thì con gái cũng chẳng kém.”

Mẹ liếc ông ấy.

“Đừng nịnh nữa. Gạch lát nhà vệ sinh của ông rốt cuộc muốn loại nhám hay loại bóng?”

Trong năm ấy, sức khỏe ông nội hồi phục khá tốt.

Ông không còn quản lý chuyện cửa hàng nữa.

Ngày nào cũng uống trà trong sân, nghe đài, đi dạo.

Thỉnh thoảng ông đến cửa hàng ngồi một lúc, không nói gì, chỉ quan sát.

Có lần ông ngồi suốt buổi chiều.

Trước khi đi, ông nói với tôi một câu:

“Mẹ cháu… giỏi hơn tôi.”

Tôi nhìn ông.

“Bây giờ ông mới biết sao?”

Ông hừ một tiếng, chống gậy đi mất.

Nhưng tôi nhìn thấy khi đi đến đầu ngõ, bước chân ông chậm lại một chút.

Ông quay đầu.

Nhìn cửa hàng đang sáng đèn rực rỡ.

Sau đó xoay người, tiếp tục đi.

Tình hình kinh doanh chi nhánh của chú hai chỉ ở mức bình thường.

Không lỗ vốn, nhưng cũng chẳng kiếm được bao nhiêu.

Thím hai từng đến xin mẹ kinh nghiệm hai lần.

Mẹ không hề giấu giếm, đem toàn bộ nguồn cung hàng và phương pháp quản lý khách hàng của mình chỉ cho thím.

Thím hai cảm kích vô cùng.

“Chị dâu, những chuyện trước đây… chị đừng để trong lòng.”

Mẹ bình thản đáp:

“Qua cả rồi. Sau này có chuyện gì cứ nói thẳng.”

Sau khi thím hai rời đi, mẹ ngồi sau quầy, lật sang một trang sổ mới.

“Trước đây cô ấy chưa từng nói với mẹ một câu mềm mỏng.”

“Con người đều có thể thay đổi mà mẹ.”

“Thay đổi hay không chẳng quan trọng.”

Bà khép sổ.

“Quan trọng là mẹ không chấp nhặt với cô ấy. Không phải vì mẹ rộng lượng, mà vì không đáng.”

Tôi bật cười.