Có người chỉ trỏ về phía cửa nhà họ Cao.

Cao Chí Bằng tức giận lao ra.

“Chụp đủ chưa? Nhà vệ sinh là trong làng xây, liên quan gì đến nhà tôi mà chụp?”

Vợ anh ta kéo anh trở vào.

“Thôi đi, đừng cãi nữa.”

Mắt Cao Chí Bằng đỏ lên.

“Mọi người đương nhiên có thể nói thôi. Người mỗi ngày mở cửa ra nhìn thấy mấy chữ đó là tôi.”

Đúng lúc tôi đi ngang qua.

Anh ta nhìn thấy tôi lại cười lạnh.

“Bây giờ anh hài lòng rồi chứ? Cả làng đều biết trước cửa nhà tôi là nhà vệ sinh.”

Tôi dừng lại.

“Lúc trước tôi cũng từng nói với anh.”

“Cổng chính nhà anh quay về phía nhà tôi, không có nghĩa đất nhà tôi trở thành sân trước nhà anh.”

“Hồi đó anh nói thế nào?”

Cao Chí Bằng há miệng, nhưng không nói được gì.

Vợ anh ta nhỏ giọng nói:

“Đường đã chừa ra rồi, chúng ta đóng cửa sống cuộc sống của mình. Cứ tiếp tục gây chuyện chỉ khiến người ta xem thêm trò cười.”

Cao Chí Bằng cuối cùng cũng im lặng.

Sau đó, video trên mạng càng lan truyền càng sai lệch.

Có người nói tôi ác ý chặn cửa nhà họ Cao.

Có người nói nhà họ Cao bị ép đến mức không có đường đi.

Cuối cùng, chính em trai Cao Chí Bằng đăng bài đính chính.

“Không phải cố tình chặn cửa. Lúc nhà chúng tôi xây nhà đã không chừa đường xe, sau đó tự phá một gian phòng bên hông để mở đường. Nhà vệ sinh công cộng cũng là dự án công cộng của thôn, không chiếm dù chỉ một tấc đất nhà chúng tôi. Chuyện chỉ có vậy.”

Sau khi bài này được đăng, lời bàn tán trong làng mới dần lắng xuống.

13

Sau một tuần vận hành thử nhà vệ sinh công cộng, trong làng tổ chức lấy ý kiến lại một lần.

Nhà họ Cao cũng đến.

Chú Vương nói:

“Trước đây mọi người đã nêu khá nhiều ý kiến, sau này có vấn đề vẫn cứ phản ánh. Công trình công cộng đã xây thì phải quản lý cho tốt lâu dài.”

Thím Vương là người đầu tiên lên tiếng:

“Chỉ cần sạch sẽ thì mọi người đều ủng hộ.”

Những người bán hàng cũng gật đầu.

“Bây giờ tiện hơn trước nhiều.”

“Người đi bộ ven sông buổi tối cũng không phải chạy khắp nơi tìm chỗ nữa.”

Đến lượt nhà họ Cao, Cao Mãn Thương đứng lên.

Ông trông già đi khá nhiều so với trước.

Im lặng rất lâu, ông nhìn bố tôi.

“Thủ Nghĩa.”

Bố tôi ngẩng đầu.

Giọng Cao Mãn Thương không lớn.

“Một mét đất năm đó, rồi cả chuyện Chí Bằng xây nhà sau này, đúng là nhà tôi đã làm quá.”

Cả phòng yên lặng.

Ông nói tiếp:

“Đường nhà tôi đã tự phá nhà để mở rồi. Sau này sẽ không đi qua đất nhà ông nữa.”

Bố tôi không lập tức trả lời.

Một lúc sau, ông nói:

“Nếu nhà ông sớm làm như vậy thì lấy đâu ra những chuyện phía sau?”

Cao Chí Bằng cúi đầu.

Vợ anh ta khẽ chạm vào anh.

Lúc ấy anh ta mới khó khăn mở miệng:

“Chú Chu, lúc trước cháu còn nói với chú đường nào cũng đến La Mã.”

Anh ta cười khổ.

“Nếu biết sớm thì cháu đã giữ lại con đường của chính nhà mình.”

Bố tôi thở dài.

“Chuyện qua rồi, nhớ được là được.”

Tôi nhìn ra ngoài cửa sổ.

Xe nhà họ Cao chậm rãi chạy vào sân từ lối xe mới bên hông.

Không đè lên đất nhà tôi.

Cũng không chặn đường ai.

Trước cửa nhà vệ sinh công cộng, một cụ già vịn tay vịn chậm rãi bước ra.

Có đứa trẻ rửa tay ở bồn bên ngoài, tiếng nước chảy róc rách.

Mọi thứ dường như đã trở về đúng vị trí.

Của nhà ai thì là của nhà ấy.

Của công cộng thì là của công cộng.

14

Sau này, thỉnh thoảng bố tôi vẫn về làng.

Ông không còn ngồi trước cửa căn nhà cũ nhìn ranh đất nữa.

Bởi căn nhà cũ đã không còn.

Nhưng ông sẽ đứng cạnh nhà vệ sinh công cộng, nhìn người qua kẻ lại một lúc.

Mẹ tôi hỏi:

“Vẫn khó chịu à?”

Bố tôi nói:

“Khó chịu thì vẫn khó chịu.”

“Nhưng còn hơn ngày nào cũng bị người ta giẫm lên.”

Tôi biết thứ ông nói không phải căn nhà.

Mà là cục tức ấy.

Cục tức bắt đầu từ đời bà nội tôi, mãi vẫn không thể nuốt xuống.

Nhà họ Cao không bao giờ nhắc đến chuyện mượn đường nữa.

Cao Chí Bằng cũng không còn nói trước mặt bố tôi rằng “để không cũng là để không”.

Thỉnh thoảng gặp nhau, anh ta sẽ ngượng ngùng gật đầu một cái.

Bố tôi cũng gật đầu.

Không thân thiết.

Nhưng cũng không cãi nhau.

Người trong làng sau này nhắc đến chuyện này luôn cảm thán:

“Ban đầu chẳng phải chỉ có hai mét đường thôi sao? Làm ầm đến cuối cùng, nhà cũng phá, nhà vệ sinh cũng xây.”

Mỗi lần nghe thấy, tôi chỉ cười.

Vấn đề chưa bao giờ là hai mét đường.

Mà là có người luôn cảm thấy:

Anh thật thà thì anh phải nhường.

Anh để trống thì anh phải cho người khác dùng.

Anh coi trọng tình nghĩa, người ta liền lấy tình nghĩa làm giấy thông hành.

Nhưng ranh giới là thứ mà chỉ cần lùi một lần, người khác sẽ coi đó là mặc định.

Lùi hai lần, người ta sẽ đưa nó vào cuộc sống của mình như chuyện đương nhiên.

Đến lần thứ ba anh muốn giữ lại, ngược lại họ còn cảm thấy anh vô lý.

Vì thế sau này tôi cuối cùng cũng hiểu.

Có những tình nghĩa hàng xóm không thể duy trì bằng cách cứ mãi nhường nhịn.

Phải dựa vào ranh giới.

Một ranh giới rõ ràng.

15

Ngày nhà vệ sinh công cộng chính thức đưa vào sử dụng, trong làng dán quy định quản lý trước cửa.

Thời gian vệ sinh.

Số điện thoại thu gom.

Cách thức khiếu nại.

Giờ mở cửa.

Tất cả đều được viết rõ ràng.